Door een ingeslagen raampje klimt Bob Scherrenberg in 2013 bij een grote vervallen fabriekshal aan de Tractieweg naar binnen. Anno 2025 is het pand uitgegroeid tot een van de meest bijzondere plekken van Utrecht en is er geen kapot raam meer aanwezig. We hebben het over de Werkspoorkathedraal. Tijd voor een ‘origin’ story van dit unieke pand. Wij gaan op de koffie bij de mensen erachter: Erfgoed Werkspoor Utrecht (EWU).
Het is 2013. Nederland zit nog middenin de crisis, de vastgoedmarkt kent veel onrust en het Werkspoorgebied is een aaneenschakeling van vervallen, lege loodsen. In deze setting stapt Bob Scherrenberg, eigenaar van EWU (Erfgoed Werkspoor Utrecht), voor het eerst de Apparatenhal binnen: het pand dat later de iconische Werkspoorkathedraal zou worden. “Ik had helemaal het gevoel dat ik in een scène uit de film The Rock of Escape from Alcatraz zat. Samen met mijn vriend en compagnon (ook genaamd Bob), ging ik voor het eerst de
Werkspoorkathedraal binnen. Ik kwam binnen via een gammel trapje en een gebroken raampje. Zo maakte ik de deur open voor hem. Het was een enorm vervallen loods die al jaren geen lik verf meer had gehad. Het was een beetje mysterieus, er stonden hekken omheen. Ik kende het gebied al vanuit mijn jeugd. Mijn oude school lag er dichtbij, waardoor ik regelmatig over het industrieterrein aan de Cartesiusweg fietste. Toen het pand beschikbaar kwam voor de verkoop, wist ik meteen dat ik het wilde hebben.”
Pand met potentie
Wat zie je als je voor zo’n oude loods staat? “Er kunnen dan twee dingen gebeuren: je ziet die hoop oud staal en denkt ‘wat moet ik hiermee’, of je ziet een plek met potentie en je kijkt door een hele dikke sluier troep heen. Dat is wat we hebben gedaan. De vorige eigenaar had plannen om het pand plat te gooien voor woningbouw, maar uiteindelijk komt hier, gelukkig, niets van terecht. Van dit type gebouw komt niets meer bij. We wilden het
pand, in al zijn ruwheid, met fluwelen handschoentjes aanpakken.” Inspiratie halen Bob en zijn team uit New York en Berlijn. Het concept was helder: drie hoofdthema’s combineren: werken, leren en ontspannen. “De Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU) zat destijds in het pand, maar had al aangegeven te vertrekken. We hebben een artist impression laten maken, geïnspireerd op Strijp-S in Eindhoven. Laatstejaars zouden hun expo kunnen houden, echt een podium krijgen. Maar jammer genoeg geloofde de HKU er niet voldoende in.”
Alle verwachtingen overtroffen
De naam Werkspoorkathedraal gonsde al jaren rond in het gebied en werd vooral gebruikt door een kleine groep kunstenaars die er af en toe evenementen organiseerde. “De naam komt dus niet uit onze koker, hij stond alleen nog niet op de gevel”, legt Bob uit. Tegenwoordig staat die naam in prachtige letters op het pand. De verbouwing van de Werkspoorkathedraal en het omliggende gebied overtreft alle verwachtingen. In 2018 wint het project (en met name Monk Architecten) de Rietveld Architectuurprijs: zowel de jury- als de publieksprijs. Een jaar later wordt het Werkspoorgebied door ABN AMRO uitgeroepen tot meest circulaire bedrijventerrein van Nederland. “We zijn met een relatief klein clubje begonnen. Ondertussen zijn er talloze gave partijen bijgekomen die de zuigkracht op het gebied nog sterker maken,” vertelt Bob.
‘van dit type gebouw komt niets meer bij’
In 2017 kwam daar de Werkspoorfabriek bij: het ‘zusje’ van de Werkspoorkathedraal. “De gemeente had net de sleutels teruggekregen van een ontwikkelaar, en ze vroegen mij of ik het niet wilde overnemen en renoveren. Een nieuwe bestemming. Ik twijfelde. Ik heb mijn handen wel vol aan de Werkspoorkathedraal, dacht ik. Maar dit pand, ernaast gelegen, is
toch wel heel gaaf.” Na een week belt hij de gemeente terug: hij wil het graag ontwikkelen.
De Werkspoorkathedraal is officieel een monument en de Werkspoorfabriek wordt zo behandeld, maar heeft deze status officieel niet. Samen vormen ze het hart van Erfgoed Werkspoor Utrecht. Maar het zijn niet de enige panden in de omgeving van EWU. Ook Central Studios, tegenwoordig bekend als Gietijzer en KABUL à GoGo, is onderdeel van het portfolio. Bob: “Dit is een ander Werkspoorpand, maar dan ingepakt, uit de Miami Vice-tijd van de jaren ‘80 en ‘90. Je ziet het niet, maar achter de buitenmuur zit dezelfde structuur als in de andere panden. In een ideale wereld gaan we daar ook wat mee doen en het in ere herstellen.”
Werken in generaties, niet kwartalen
Als ontwikkelaar werkt Bob anders dan veel collega’s. “We werken niet in kwartalen en jaren, maar vanuit generaties. Het liefst verbind je je voor lange tijd aan een plek: om deze beter en mooier te maken.” Die filosofie komt voort uit zijn persoonlijke achtergrond. “Ik kom uit een ondernemersgezin, mijn ouders waren altijd aan het werk. In het weekend naar musea en voorstellingen heb ik niet echt meegekregen. Het leuke is nu dat ik die inhaalslag kan maken door mijn werk als instrument te gebruiken.” De plannen voor de toekomst zijn ambitieus. De Werkspoorfabriek krijgt een veel meer open karakter en wordt toegankelijker voor het publiek. Daniel van Haren is community- en projectmanager bij EWU en hard bezig met de nieuwe invulling van het pand. “Na het faillissement van Brouwerij De Leckere een aantal jaar geleden, stond er een grote ruimte lang leeg. Maar de plannen zijn gemaakt en deze zomer gaan we starten met de herinrichting van de hal. Er
komen verschillende nieuwe, creatieve bedrijven in.” En dan is er nog de haven, aan het water aan de achterkant van de Werkspoorkathedraal. Bob legt uit: “Dit is een van de pareltjes die veel potentie gaat laten zien. Samen met de gemeente werken we aan plannen om er een verkoelingsplek van te maken. Zo geven we de Utrechter alle reden om
ook in de toekomst richting dit gebied te komen. Ons verhaal laat wel zien wat er mogelijk is als je ergens de potentie van ziet!”
Erfgoed Werkspoor Utrecht
Schaverijstraat 11 (Werkspoorfabriek) / Tractieweg 41 (Werkspoorkathedraal)
Gietijzerstraat 3 (Gietijzer / KABUL à GoGo) |
meetwerkspoor.nl
Tekst: Kylie Fletcher
Fotografie: Sophie Bijsterbosch/ ZECC (exterieur)
