Het Máximapark in Leidsche Rijn is misschien wel het best bewaarde groene geheim van Utrecht. Wie er voor het eerst inloopt, verbaast zich: de hoge bomen, de brede lanen, het gevarieerde landschap. Het voelt als een park dat er al altijd is geweest. Toch is het amper 25 jaar oud. Wat het park echt bijzonder maakt, zit niet in de bomen of de paden, maar in de mensen die er dag in dag uit voor zorgen: de honderden vrijwilligers.
Dat het park er zo mooi bij ligt, is mede de verdienste van ontwerper Adriaan Geuze, die het park vormgaf als een samenstelling van heel verschillende parkelementen. Het wordt bijeengehouden door Het Lint: een pad van in totaal acht kilometer, exclusief een verbinding van twee kilometer rond Castellum Hoge Woerd. Het park kent twee delen: de Binnenhof, ingericht met tuinen en structuur, en de Buitenhof, waar de natuur meer haar gang gaat.
Zonder vrijwilligers geen park
“Maar wat het park echt bijzonder maakt, zijn de vrijwilligers”, zegt Marieke Schurink, communicatieadviseur Máximapark vanuit de gemeente Utrecht. “Vanaf het begin zijn bewoners betrokken geweest bij het ontwerp. In grote getalen. Ieder zorgt voor een eigen stukje van het park. Daardoor zijn er echt mensen met hart voor het park die erin werken en die ook zichtbaar aanwezig zijn.” De gemeente Utrecht heeft bewust gekozen om bewoners niet alleen te laten meedoen, maar ook mee te laten denken en beslissen. Het parkberaad brengt de verschillende vrijwilligersgroepen samen op een vroeg moment en op hoog niveau. Daar worden ontwikkelingen in het park besproken en keuzes gemaakt.
De vrijwilligersgroepen zijn divers: van de Vrienden van het Máximapark en de Vlinderhof-vrijwilligers tot Landschapsbeheer Vleuten-De Meern, de Japanhof en de Druivengaard. Zelfs het Leger des Heils draagt bij. In totaal zijn dat zo’n driehonderd mensen. De Vlinderhof is misschien wel het meest bijzondere voorbeeld: volledig opgezet door een bewoner, ontworpen door de internationaal gerenommeerde tuinarchitect Piet Oudolf en onderhouden door een groep van zo’n zestig vrijwilligers. Er zijn mensen die allang uit de wijk zijn vertrokken, maar nog steeds terugkomen. Tot slot zijn er de schaaktafels. In het park staan de eerste openbare schaaktafels van Nederland, bedacht door Jesús Medina Molina en zo ontworpen dat zelfs mensen in een rolstoel kunnen aanschuiven om te spelen.
Hoe diep de verbondenheid kan gaan, illustreert het verhaal van Henk Veldhuizen. Hij was vanaf het begin als vrijwilliger betrokken, zelfs ontwerper Adriaan Geuze nam zijn ideeën en suggesties voor het park serieus. Hij bleef zijn hele leven verbonden met het park, tot hij onlangs op 91-jarige leeftijd overleed. Marieke vertelt: “Henk was onlosmakelijk verbonden met het park en alles waar het voor staat: betrokkenheid, natuur, zorg en gemeenschap. Elke week was hij te vinden bij de vrijwilligers, altijd met aandacht voor de mensen om hem heen. Hij was een verbinder, een verhalenverteller en iemand die anderen wist te inspireren. Als vrijwilliger was hij vooral degene die de reparaties aan apparatuur en bijvoorbeeld het trekpontje deed. In 2024 ontving Henk de Speld van de Stad Utrecht: een erkenning voor alles wat hij voor het park en de gemeenschap heeft betekend. Zijn nalatenschap leeft voort in het park en in de herinneringen van iedereen die hem heeft gekend. Tot op de laatste dag was hij vrijwilliger. Dankzij zijn inzet en vasthoudendheid bleef onder andere het Gat van Serton behouden, een plek die voor veel bezoekers bijzondere herinneringen draagt. In dit kleine meertje leerden kinderen zwemmen en hij vond het belangrijk dat dit deel van het park zou blijven bestaan.”
Henk’s verhaal raakt aan iets wezenlijks: een park is geen infrastructuur, maar een gemeenschap. Dat gevoel hoor je ook in de woorden van Marieke. “Het Máximapark bestaat niet zonder vrijwilligers. Het verhaal van Henk is een mooi voorbeeld, maar er zijn nog veel meer verhalen van mensen die met hart voor het park werken.” En misschien is dat wel de mooiste definitie: een park is een plek die mensen vormt en die mensen vormgeven. Als communicatie-adviseur doet Marieke, vanuit de gemeente, haar werk nadrukkelijk samen met verschillende vrijwilligers. Maar de uitdaging groeit. “We hebben nieuwe aanwas nodig. De vrijwilligersgroepen vergrijzen, vooral in het groen, terwijl de vraag naar rondleidingen juist toeneemt. Wie zichzelf herkent in de woorden: ‘Ik gebruik dit park als mijn achtertuin en wil iets terugdoen’, is van harte welkom om zich aan te melden als vrijwilliger. Stuur een mail naar info@maximapark.nl”
Máximapark in de bios!
Ruim 3.500 bezoekers hebben de bioscoopfilm ‘Máximapark – van glastuinbouw naar levend landschap’ van filmmaker Hans den Hartog al gezien. De film laat de 25-jarige transformatie van het park zien: van een gebied vol kassen naar een ecologisch gevarieerd stadspark. Hans is zelf geboren en getogen in Vleuten en heeft het park uit de klei zien ontstaan. Als tiener deed hij vakantiewerk bij diverse tuinders en hij kent de geschiedenis van de glastuinbouw van binnenuit. Hij vertelt: “Die voorgeschiedenis kennen de meeste nieuwe bewoners helemaal niet. Ze weten ook weinig van de verborgen schatten uit de Romeinse- en Vikingtijd die in de bodem liggen.”
Het idee voor de film ontstond kort na corona, toen hij een paar reeën zag lopen bij de Thematervelden. Later hoorde hij dat ze ook gesignaleerd waren in het Máximapark. Wat volgde was een andere manier van kijken. Naast de flora en fauna die in nog geen 25 jaar is ontstaan, de architectuur van Adriaan Geuze, de kunstwerken en de meer dan honderd vrijwilligers die actief zijn in het park: er waren genoeg ingrediënten voor een zeer diverse film. “Het park betekent voor mij rust en ruimte. Ik wandel en fiets er elke dag doorheen. Ik voel de seizoenen en geniet van de rijkdom aan vogels. Het gezang van de cetti’s zanger, een blauwe flits van een ijsvogel, de lach van een groene specht. Daar kan ik echt gelukkig van worden. En uiteraard de verscheidenheid: de Japanse tuin, de Vlinderhof, de parkpergola, het meer natuurlijke Buitenhof.” Zijn persoonlijke missie is om mensen bewust(er) te maken van hun eigen omgeving. “In het kennen groeit het koesteren.” De film biedt inzicht in de geschiedenis, natuur, architectuur en de kunstwerken, waaronder een landschapskunstwerk met originele ornamenten van de Dom. Hans is trots op de cinematografie: de film is echt voor de bioscoop gemaakt. Samen met natuurfilmer Jeffrey van Houten werden met speciale zoomlenzen melkende mieren en nachtvlinders gefilmd. Ook de ijsvogel, een sperwernest en de ontspannen gesprekken met parkbeheerder Carel Spek en archeoloog Erik Graafstal zijn highlights. De film is in mei nog een aantal keren te zien in Pathé Leidsche Rijn. Check máximapark.nl/film voor de actuele speellijst.
Wist je dat er een wekelijks parkspreekuur is op woensdag tussen 14.00 en 15.00 uur?
Bezoekers en vrijwilligers kunnen dan bij de werkschuur terecht met vragen, ideeën of
meldingen over het park. Meer info: maximapark.nl/activiteit/parkspreekuur-13
Máximapark
Uilenboslaan 1
maximapark.nl
@maximaparknl
Tekst: Kylie Fletcher
Fotografie: Archief Hans den Hartog
